Од циклусот „Мудрости на старите лабуништани“ Старите лабуништани знаеле со една кратка реченица да кажат мудрост за која денес ни треба цела страница.

Една од тие изреки, кажувана со насмевка, била: „Ако си во друштво со оџата, или нешто убаво ќе јадеш или нешто убаво ќе слушнеш.“

На прв поглед — обична шега. Но зад неа се крие една убава слика од некогашниот живот во Лабуништа. Во старо време оџата не бил човек што луѓето го гледале само во џамија, за време на намаз или од минберот во петок. Тој бил дел од животот на својот џемат — присутен во радостите и тагите, во убавите денови, но и тогаш кога на некого му биле потребни совет, утеха или добар збор.

А некогаш и не морало да има никаков посебен повод.

Луѓето тогаш почесто си оделе едни кај други. Се посетувале за да прашаат за здравје, да испијат кафе, да направат муабет или едноставно да поседат заедно. И оџата ги посетувал своите џематлии на ист начин. Ќе влезел во некоја куќа, ќе седнел со домаќините, ќе прашал за семејството, за старите и за децата, ќе слушнел ако има некоја грижа и ќе кажел збор ако имало потреба.

Така оџата ги познавал своите џематлии не само од сафовите во џамијата, туку и од нивниот секојдневен живот. Знаел кој се радува, кој тагува, кој има грижа, а кому можеби му треба само некој да го сослуша. И можеби токму затоа неговиот збор имал поинаква тежина.

Зашто советот полесно стигнува до срцето кога доаѓа од човек кој ја познава и твојата радост и твојата мака. А кај старите лабуништани било традиција, штом некој ќе влезел во куќата, домаќинот да гледа со нешто да го почести. Кафе, чај, овошје, нешто благо, а ако било време за јадење — ќе се поставела софрата и ќе се нашло место и за гостинот.

Посебно ако меѓу посетителите бил и оџата. А ако случајно си се нашол во негово друштво, можело и тебе да те зафати од почеста. Оттука и првиот, шеговит дел од старата изрека: „…или нешто убаво ќе јадеш.“ Но уште поважен бил вториот:„…или нешто убаво ќе слушнеш.“

Од оџата се очекувало неговото присуство да донесе нешто повеќе од обичен муабет. Некогаш ќе раскажел поучна случка, ќе спомнел ајет или хадис, ќе пренесел мудрост од постарите или едноставно ќе кажел некој добар совет. Некои од најубавите зборови се кажувале покрај софрата, со филџан кафе во раката, во мирен разговор меѓу луѓе што си верувале.

Старите верувале дека од секое добро друштво човек треба да стане со нешто повеќе отколку што седнал. Човекот не се храни само со она што е поставено на софрата. Има храна за телото, но има и храна за душата.

Еден убав залак ќе те засити за неколку часа, а еден мудар збор можеш да го носиш цел живот.

Понекогаш ќе го слушнеш како млад, а вистински ќе го разбереш многу подоцна. Ќе поминат години, животот ќе те стави пред некое искушение и ќе ти се врати реченицата што некогаш си ја слушнал од некој мудар лабуништанец. Затоа старите внимавале не само што јадат, туку и со кого седат и што слушаат.

Знаеле дека друштвото тивко го воспитува човекот.

Со едни луѓе ќе поминеш цела вечер, ќе се смееш и ќе зборуваш, а дома ќе се вратиш празен. Со други ќе седнеш кратко, ќе слушнеш една реченица — и ќе си заминеш побогат.

Во тоа е и најдлабоката порака на оваа стара изрека: Добар е човекот во чие друштво ќе најдеш или храна за телото или храна за душата. А најубаво е кога ќе ги најдеш и двете.

Денес, кога луѓето сè поретко си влегуваат едни кај други без посебен повод, оваа стара мудрост нè потсетува и на нешто друго: Не треба секогаш да чекаме некоја радост, болест или жалост за да тропнеме на нечија врата. Понекогаш доволна причина за посета е самиот човек.

Да го прашаш како е, да седнеш покрај него, да го сослушаш и да оставиш зад себе убав збор. Можеби токму во тоа била една од убавините на некогашниот однос меѓу оџата и неговите џематлии: не ги чекал секогаш луѓето да дојдат кај него — одел и тој меѓу нив.

И затоа старите лабуништани со насмевка велеле: „Ако си во друштво со оџата, или нешто убаво ќе јадеш или нешто убаво ќе слушнеш.“

Во оваа изрека останало едно мало сведоштво за времето кога луѓето повеќе се посетувале, повеќе седеле заедно и повеќе се слушале едни со други.

И една тивка поука што вреди и денес: Седи со луѓе покрај кои нема само да ти помине времето, туку од кои нешто добро ќе понесеш со себе и кога ќе заминеш од нивното друштво.

Јакуб Kазимоски