Arsimi është themeli i një shoqërie dhe kjo është e kushtëzuar socialisht. Përmes tij forcohen kapacitetet ekonomike, politike dhe shoqërore. Investimi në të është gjithmonë një investim i sigurt. A vlen kjo edhe për shtetin tonë? Nuk do të thoja.

„E mençuri nuk ka nevojë për shpjegim“,

Është e njohur që çdo shtet që investon në arsim nuk është rastësisht shtet i pasur, për shembull mund të përmendim vendet skandinave që kanë disa nga sistemet më të mira arsimore, dhe për rrjedhojë paga të larta dhe standard të lartë ekonomik. Arsimi dhe rritja ekonomike gjithmonë ecin dorë për dore.

Cilat janë supozimet kryesore për një sistem arsimor të suksesshëm?

-Paga të larta për punonjësit e arsimit.

Me paga të larta, mësuesit janë të motivuar për punë, nuk duhet të punojnë punë të tjera për të mbijetuar, dhe kështu fokusohen në punën e tyre për të qenë krijues në mësimdhënie, për t’u përkushtuar 100% në profesionin e tyre, për t’u përgatitur në qetësi për ditën e ardhshme shkollore, dhe jo të shqetësohen se sa argatë do të bëjnë pas angazhimit të tyre në shkollë dhe në fund të ditës të kthehen të lodhur në shtëpi.

Megjithatë, shteti ynë gjatë këtyre 34 viteve ka vendosur të shesë totalisht arsimimin tonë ose ta likulojë atë me degradimin total të profesionit të mësuesit dhe duke e vënë në një çmim të lirë. „E rritëm pagën 5% në arsim“ Rritje historike! Jo, ju nuk e rritët pagën ju e vendosni arsimin në shitje totale!

Paga aktuale e punonjësve në arsimin nuk arrin

figurativisht „as për chips“,

Paga në arsim, që nga themelimi i këtij shteti e deri sot duhej të rritej në mënyrë eksponenciale çdo vit: 22=4, 42=8, 82=16, 162=32. Le të jetë edhe linearja, ose 2+2=4; 4+2=6; 6+2=8..., sepse është dega më e rëndësishme shoqërore. Por fatkeqësisht kjo nuk ndodhi e nuk po ndodh. Po ashtu sipas shumë parametrave dhe statistikave, investimi në shkencë dhe hulumtime shkencore dhe pjesëmarrja e tyre në PBB, e cila është mizore në shtetin tonë, gjithashtu e vendos shtetin tonë në pozitë që të përfaqësohet si një pikë e vogël në oqeanin botëror shkencor dhe kërkimor.

Nga ana tjetër, në përpjekje për të justifikuar rritjet e vogla të pagave, disa laikë mendojnë që pagat e mësuesve duhet të jenë të njëjta, jo të rriten, sepse mësuesit nuk punojnë në verë dhe gjatë pushimeve dimërore. Kjo është mosnjohje bazë e psikologjisë së të nxënit. Dikush ka shpikur pushimet që të rishikohen rezultatet e të nxënit gjatë vitit shkollor. Të pushojë truri nga të nxënit dhe të „ulet“ njohuria.

Në fund të tekstit do të merrni një pyetje që duhet t'ia bëni fëmijës tuaj, dhe nëse ai përgjigjet me po, atëherë mund t'u kërkoni mësuesve të punojnë gjatë verës dhe dimrit.

Personalisht mendoj se edhe nëse ia rrisni pagën 100%, nuk mund t'u shkoni borxh mësuesve sepse fëmija juaj do të bëhet i arsimuar, do të dijë të zgjidhë detyra, do të dijë biologji, gjeografi, të flasë gjuhë të huaja, do të jetë i arsimuar digjitalisht, etj.

Cila është paga ideale “utopike”?

Paga në arsim duhet të jetë, le të them 1500 euro neto, në të gjitha nivelet e arsimit. Vetëm kështu mund të plotësohen nevojat ekonomike të mësuesve dhe të mbetet diçka edhe për çështje banimi, pushime, rekreacion, etj. Përndryshe do të vazhdojë trendi i mungesës së stafit, kryesisht në mësimdhënien profesionale në shkolla, për të cilën jemi dëshmitarë në situatën e sotme ku nuk mund të gjeni matematikanë, gjeografë, kimistë dhe profesione të tjera të ngjashme që punojnë në shkolla.

Ku do të gjejmë financa për paga kaq të larta?!!

Vetëm rritja e pagave në arsim do të sjellë rritje dhe zhvillim ekonomik, por sigurisht duhet të vendosen kritere të larta për mësim në të gjitha nivelet arsimore për të qenë efektive dhe efikase rritja e pagave. Është infantile të kërkosh rritje ekonomike pa rritje të investimeve në shkencë dhe arsim. Ose të dëshirosh rritjen e ekonomisë me paga të ulëta në arsim dhe pjesëmarrje të dobët të PBB-së në aktivitetin kërkimor shkencor. Burimet natyrore dhe pasuritë sjellin rritjen më të madhe të ekonomisë dhe ato shfrytëzohen më efektivisht dhe efikas me shkencën dhe investimin në veprimtarinë shkencore. Inxhinieri pyjor mund t’ju tregojë se si të shfrytëzoni më së miri drurin prerë, gjeologu ku të gjeni minierë ose të gërmoni tunel për autostradë në terren të sigurt, mjeku apo kimisti mund t’ju tregojë bimët medicinale më efektive për prodhimin e ilaçeve, inxhinieri mekanik mund të bëjë linjën për prodhim serik, etj.

• Cilësi më e lartë në të gjitha nivelet e arsimit Një arsimi i cili do të prodhojë staf të përgatitur për të dalë në tregun e punës në të gjitha profesioneve, veçanërisht për fakultetet që lidhen me profesionin e mësuesit dhe shkollën. Universitetet duhet të ashpërsojnë kriteret për kalimin e provimeve, të ketë më shumë praktikë, lidhje më të mirë midis teorisë dhe praktikës, aplikueshmëri të njohurive, etj. Do të shkoja edhe më larg dhe më rreptësisht për përmirësimin e cilësisë së arsimit me futjen e vlerësimit ose auditimit të performancës në sektorin arsimor ose rivlerësim çdo 5 vjet, me rregullin që mësuesit që nuk arrijnë rezultate të kënaqshme në vlerësime t'u ulet paga, t'u merret licensa për një periudhë të caktuar, etj.

• Rritje më e mirë e edukimit të fëmijëve nga prindërit.

Një fëmijë me edukatë të mirë është dhuratë për mësuesin. Me të punohet lehtë.

Jemi dëshmitarë që harxhohen gjysma e orës së mësimit për vendosje të disiplinës në orë, që është pasojë e marrëdhënies së dobët në edukimin e fëmijëve nga ana e prindërve.

„Fëmija është im, unë do ta edukoj, jo ti mësues“,

këto janë fjalë boshe që prindërit i thonë vetëm me gojë dhe përpiqen t’i mohojnë mësuesit rolin e edukatorit, e njëkohësisht këto fjalë nuk i zbatojnë në praktikë. Prindërit, ju jeni autoriteti më i madh për fëmijën tuaj, shfrytëzojeni këtë për ta edukuar në mënyrë të duhur duke kaluar pjesë të ditës me të. Kjo është pakica që mund të bëni për të ndihmuar sistemin arsimor në shtetin tonë.

• Programet e punës

Nuk i duhen sistemit tonë arsimor shpikjet pa nevojë. Kjo veçanërisht për reformën e pafundme, që miratohet pa u parë efektet dhe efikasiteti i saj, për shembull futja e programit të Kembrixhit që sipas disa mësuesve nuk i përshtatet kontekstit tonë arsimor. Do të ishte mirë të ktheheshin programet e vjetra që prodhuan nxënës cilësorë në të kaluarën, „Ekipi fitues nuk ndryshohet“. Librat e tekstet që janë lidhja midis mësuesit dhe nxënësve, të nxisin mendimin kritik te nxënësit dhe të zgjojnë shpirtin krijues te mësuesit. Nëse merrni elementë të sistemit arsimor nga shtete të ndryshme pa një metodologji të duhur, bëni vetëm kopje-paste dhe nuk mund të prisni sukses.

Dhe në fund, pyetja që duhet t’ia bëni fëmijës tuaj:

A do të rrinte fëmija juaj në banka shkollore ndërsa jashtë mbizotërojnë vapë të nxehta ferri?!

Shkruan: Safet Beqiroski – pedagog i diplomuar