Unë vetë kam qenë mërgimtar dhe kam pasur mundësinë të përjetoj gëzimin e pamasë kur kthehesha në vendlindje, por edhe hidhërimin e ndarjes nga të afërmit kur përsëri duhej të largoja.

Prandaj mund të them me bindje: vetëm ai që ka qenë mërgimtar mund me të vërtetë ta kuptojë gëzimin e mërgimtarit kur hyn në vendin e vet të lindjes, kur kthehet në shtëpinë e tij dhe në momentin e përqafimit të parë me më të dashurit.

Kjo nuk është gëzim i zakonshëm. Është një ndjenjë ku janë mbledhur të gjitha ditët e kaluara jashtë vendit, netët pa gjumë, orët e vështira të punës, brengat e heshtura dhe lotët e fshehur. Është një gëzim që fillon shumë para udhëtimit — me numërimin e ditëve, përgatitjen e valixheve dhe me mendimin: „Pak edhe, pastaj në shtëpi.“

Kur mërgimtari kalon kufirin e atdheut të tij, diçka brenda tij ndryshon. Rruga bëhet më e njohur, malet më afër, ajri ndryshe. Dhe kur shfaqet tabela me emrin e vendlindjes, zemra fillon të rrahë më fort. Një çast rikthehen kujtimet e fëmijërisë, miqësitë e vjetra, rrugicat e lagjes dhe të gjitha ato ditë kur shtëpia ishte gjithë bota e tij.

Sa herë që ai ka qenë i pranuar jashtë, atje gjithmonë ka mbetur i huaj mes të huajve. Ndoshta ka ndërtuar një shtëpi, ka krijuar familje dhe ka siguruar një jetë më të mirë, por vendlindja mbetet vendi ku nuk duhet të shpjegojë kush është dhe nga vjen. Aty çdo rrugicë njeh hapat e tij, dhe çdo qoshe ruan një pjesë të së kaluarës së tij.

Momenti më i fortë është përqafimi i parë.

Në përqafimin e nënës zhduken të gjitha largësitë. Në shikimin e babait lexohet krenaria, kujdesi dhe pritja e gjatë. Në buzëqeshjet e fëmijëve, vëllezërve, motrave dhe të afërmve ndihet gjithë ngrohtësia që mungoi gjatë muajve të ndarjes.

Atëherë mërgimtari bëhet përsëri ai që ishte para se të largohej — një fëmijë, vëlla, motër, mik dhe fqinj. Në ato momente nuk janë të rëndësishme paratë e fituara, makina me të cilën erdhi apo dhuratat që solli. E rëndësishme është vetëm afërsia. Është e rëndësishme që ai është përsëri mes të vetëve.

Buka e mërgimtarit nuk ka qenë kurrë e lehtë. Pas një jete më të mirë shpesh qëndrojnë vetmia, puna e lodhshme, sakrificat dhe momentet familjare të humbura. Mërgimtari nuk lë vendlindjen sepse ndali së dashuruari me të, por sepse jeta e detyroi të kërkojë fatin dhe ekzistencën larg saj.

Prandaj kthimi i tij është më shumë se një pushim. Është një kthim shpirtëror tek vetja. Një përpjekje për disa ditë të shkurtra të kompensojë kohën që e mori largësia, të vizitojë të afërmit, të rinovojë miqësitë e vjetra dhe të ndjejë përsëri se i përket atje me gjithë qenien e tij.

Shtëpia nuk është vetëm shtëpia ku u lindëm. Shtëpia është vendi ku ardhja jonë i sjell gëzim dikujt, ku dikush na pret dhe ku përqafimi i parë fshin të gjitha kilometrat e ndarjes.

✍️ Jakub Kazimoski