И самиот сум бил печалбар и сум имал можност да ја почувствувам неизмерната радост при враќањето во родниот крај, но и горчината на разделбата со најблиските при повторното заминување.

Токму затоа можам слободно да кажам: само оној што бил печалбар може вистински да ја разбере радоста на печалбарот при влегувањето во своето родно место, при враќањето во својот дом и во мигот на првата прегратка со своите најблиски.

Тоа не е обична радост. Тоа е чувство во кое се собрале сите денови поминати во туѓина, сите непроспиени ноќи, тешки работни часови, премолчени грижи и скриени солзи. Тоа е радост што започнува уште многу пред патувањето — со броењето на деновите, подготвувањето на куферите и со мислата: „Уште малку, па дома.“

Кога печалбарот ќе ја премине границата на својата татковина, нешто во него се менува. Патот станува попознат, планините поблиски, воздухот поинаков. А кога ќе се појави таблата со името на родното место, срцето почнува посилно да чука. Во еден миг се враќаат спомените од детството, старите пријателства, маалските улици и сите оние денови кога домот бил целиот негов свет.

Колку и да бил прифатен во туѓина, таму сепак останал странец меѓу туѓинци. Можеби изградил куќа, создал семејство и обезбедил подобар живот, но родниот дом останал местото каде што не треба да објаснува кој е и од каде доаѓа. Таму секој сокак го познава неговиот чекор, а секој агол чува дел од неговото минато.

Најсилниот миг е првата прегратка.

Во прегратката на мајката исчезнуваат сите далечини. Во погледот на таткото се читаат гордоста, грижата и долгото чекање. Во насмевките на децата, браќата, сестрите и блиските се чувствува сета топлина што недостигала во месеците на разделба.

Тогаш печалбарот повторно станува оној што бил пред да замине — нечие дете, брат, сестра, пријател и сосед. Во тие мигови не се важни заработените пари, автомобилот со кој дошол или подароците што ги донел. Важна е само близината. Важно е што повторно е меѓу своите.

Печалбарскиот леб никогаш не бил лесен. Зад подобриот живот честопати стојат осаменост, напорна работа, одрекување и пропуштени семејни мигови. Печалбарот не го напушта родниот крај затоа што престанал да го сака, туку затоа што животот го натерал својата среќа и егзистенција да ги бара далеку од него.

Затоа неговото враќање е повеќе од одмор. Тоа е духовно враќање кон себе. Обид за неколку кратки денови да го надомести времето што го одзела далечината, да ги посети блиските, да ги обнови старите пријателства и повторно да почувствува дека припаѓа некаде со целото свое битие.

Домот не е само куќата во која сме родени. Домот е местото каде што нашето доаѓање некому му носи радост, каде што некој нè чека и каде што првата прегратка ги брише сите километри на разделбата.

✍️ Јакуб Казимоски