Edhe pse banorët e vjetër të Labunishtë shpesh nuk kishin mundësi të shkolloheshin, ata shumë e vlerësonin njohurinë dhe arsimin. Jeta i drejtonte herët drejt punës, dhe shumë drejt fitimit. Për këtë arsye dëshironin që fëmijët e tyre të vazhdonin shkollimin dhe të merrnin mundësi që vetë nuk i kishin pasur.

Për t'ua mundësuar këtë, punonin më shumë, kursenin dhe heqeshin dorë nga shumë gjëra. Në paratë që dërgonin në shtëpi ishte e investuar puna e gjatë, lodhja dhe koha e kaluar larg familjes. I shoqëronte shpresa që fëmijët do të mbaronin shkollën dhe do të siguroni një të ardhme më të mirë.

Megjithatë, nga shumë fëmijë që përfundonin arsimin fillor, relativisht shumë pak vazhdonin në shkollë të mesme, dhe edhe më pak përfundonin fakultetin. Kishte shumë nxënës të talentuar, për të cilët besohej që do të arrinin larg, por rruga nga banka shkollore deri te diploma kërkonte kushte, mbështetje dhe këmbëngulje.

Arsyet e ndërprerjes së shkollimit ishin të ndryshme. Një prej tyre ndoshta ishte edhe ndarja nga baballarët që punonin larg shtëpisë. Ndihma e tyre financiare ishte e nevojshme, por fëmijët kishin nevojë edhe për afërsinë, këshillën dhe inkurajimin e tyre në momentet e pasigurisë.

Kjo ishte një nga vuajtjet e qeta të jetës së fitimtarëve: duke u përpjekur t’u siguronin një të ardhme më të mirë fëmijëve të tyre, baballarët humbisnin një pjesë të rritjes së tyre.

Disa prindër gjatë pushimeve merrnin fëmijët me vete në punë. Donin të ndjenin nga afër rëndësinë e bukës së fituar dhe të kuptonin sa përpjekje qëndronte pas çdo lekut që vinte në shtëpi. Një mësim i tillë mbeti edhe në kujtimin tim.

Pasi u regjistrova në fakultet, babai më thirri të kaloja një muaj me të duke punuar. E mbaj mend mirë atë muaj.

Më kërkonte të bëja punë të rënda fizike, herë edhe më të vështira se të tjerët. Ndjeja se donte të më jepte një mësim të vlefshëm jetësor — që vetë të shihja si duket përditshmëria e tij dhe sa forcë duhet për t’u përballuar me të.

Ditët kalonin, dhe lodhja grumbullohej. Ajo që deri atëherë dija nga bisedat në shtëpi për punën e tij, tani e ndjeja edhe vetë. Kuptoja më mirë çfarë do të thotë paraja që ai dërgonte dhe sa përpjekje bënte për të më mundësuar mua studimet.

Para se të përfundonte muaji i dakorduar, kur isha i lodhur dhe i shpërndarë, erdhi koha të kthehesha në studime. Kur po më çonte, babai më tha:

"Mëso, bir, për të mirën tënde. Unë do të të ndihmoj sa të mundem, por mësimi është i yti. Nëse nuk mëson, e di që të pret mjeshtëria."

Fjalët e tij i kam mbajtur me vete. Më vonë, kur hasja në ndonjë provim të vështirë, i kujtoja ato dhe muajin që kalova me të. Më kujtohej gjithashtu se, ndërsa unë rishikoja librat, ai vazhdonte me të njëjtën punë të rëndë. Kjo më ndihmonte të kaloja dyshimet dhe të qëndroja i vendosur.

Në këshillën e tij nuk kishte përbuzje për zanatin. Me mjeshtërinë siguronte familjen dhe më mundësonte studimet. E dinte vlerën e tij, por njeh edhe peshën e tij.

Sot, kur kthehem te ato fjalë, kuptoj që babai më la një mësim që shkon përtej vetë shkollimit: ta respektoj punën, të kem këmbëngulje kur të bëhet e vështirë dhe ta përdor me përgjegjësi mundësinë që më dha.

Ky mësim ia vlen ta transmetojmë edhe fëmijëve të sotëm. Të mësojnë për t’u bërë më të aftë, më të pavarur dhe më të vetëdijshëm për botën ku jetojnë, ndërsa respektojnë çdo punë të ndershme dhe ata që e bëjnë.

Ndoshta në këtë fshihet kuptimi më i thellë i këshillës prindërore “Mëso, bir”: dëshira që fëmija të shkojë më larg, duke mbajtur mirënjohjen për ata që i mundësuan rrugën.

✍️ Jakub Kazimoski Nga cikli "Urtësitë e banorëve të vjetër të Labunishtë"