Eski Labuniştalılar genellikle eğitim alma imkanına sahip olmasalar da, bilgiye ve eğitime çok değer verirlerdi. Hayat onları erken yaşta çalışmaya ve çoğu da kazanmaya yönlendirirdi. Bu yüzden çocuklarının eğitimlerine devam etmelerini ve kendilerinin mahrum kaldığı fırsatları elde etmelerini isterlerdi.

Bunu sağlayabilmek için daha çok çalıştılar, tasarruf ettiler ve birçok şeyden vazgeçtiler. Eve gönderdikleri paralarda uzun çalışma saatleri, yorgunluk ve aileden uzak geçirilen zaman yatırılmıştı. Çocukların okulu bitirip daha iyi bir gelecek sağlaması ümidi eşlik ediyordu.

Yine de temel eğitimini tamamlayan çok sayıda çocuktan nispeten azı ortaokula devam etti, hatta daha azı üniversiteyi bitirdi. Uzaklara gideceklerine inanılan çok yetenekli öğrenciler vardı ama okul sırasından diplomaya kadar yol şartlar, destek ve sebat gerektiriyordu.

Eğitimin kesilmesinin nedenleri farklıydı. Belki de bir nedeni, evden uzakta çalışan babalardan ayrılmaktı. Mali yardımları gerekliydi ama çocukların yakınlığına, öğütlerine ve tereddüt anlarındaki cesaretlendirmelerine de ihtiyaçları vardı.

Bu, gurbetçi hayatının sessiz acılarından biriydi: çocuklarına daha iyi bir gelecek sunmaya çalışırken babalar büyüme dönemlerinin bir kısmını kaçırıyordu.

Bazı ebeveynler tatilde çocuklarını yanlarına alırdı işe götürürlerdi. Kazandıkları ekmeğin ağırlığını yakından hissetmelerini ve eve gelen her kuruşun ne kadar emek gerektirdiğini anlamalarını isterlerdi. Böyle bir ders hafızama da kazındı.

Üniversiteye kaydolduktan sonra babam bir ay boyunca yanında çalışmamı istedi. O ayı iyi hatırlıyorum.

Benden zorlu fiziksel işler yapmamı istiyordu, bazen diğerlerinden daha zor olanları. Pratik bir hayat dersi vermek istediğini hissediyordum — günlük yaşamının nasıl göründüğünü ve dayanmak için ne kadar güç gerektiğini benim görmemi.

Günler geçtikçe yorgunluk birikiyordu. Evde konuşmalardan bildiğim işini artık kendi bedenimde hissediyordum. Gönderdiği paranın ve benim öğrenebilmem için verdiği çabanın ne anlama geldiğini daha iyi anladım.

Anlaşmalı aya varmadan önce, yorgun ve bitkin olduğumda, eğitimime dönme zamanı gelmişti. Uğurlarken babam bana dedi ki:

"Öğren, oğlum, senin iyiliğin için. Sana elimden geldiğince yardım edeceğim ama öğrenmek senin işin. Öğrenmezsen biliyorsun ustalık okulu seni bekliyor."

Bu sözleri yanımda taşıdım. Daha sonra zor bir sınavla karşılaştığımda onları ve onunla geçirdiğim ayı hatırladım. Kitapların başına tekrar otururken onun aynı ağır işe devam ettiğini de hatırladım. Bu, tereddüdümü yenmeme ve sabretmeme yardımcı oldu.

Onun öğüdünde mesleğe küçümseme yoktu. Ustalığıyla ailesini geçindiriyor ve bana öğrenimimi sağlıyordu. Değerini bilirdi ama ağırlığını da tanırdı. Bugün o sözlere geri döndüğümde, babamın bana bıraktığı dersin sadece eğitimden öte olduğunu anlıyorum: emeğe saygı duymak, zor zamanlarda sebat etmek ve kendime sunulan fırsatı sorumlulukla kullanmak.

Bu dersi günümüz çocuklarına da aktarmaya değer. Daha yetenekli, bağımsız ve yaşadıkları dünyaya daha bilinçli olmaları için öğrenmeleri, ve her onurlu işe ve onu yapanlara saygı duymaları için.

Belki de ebeveyn tavsiyesi "Öğren, oğlum"un en derin anlamı budur: Çocuğun daha ileri gitmesini istemek ama yolunu açanlara minnettarlığını koruması.

✍️ Yakup Kazimoski "Eski Labuniştalıların Bilgeliği" serisinden