Muaji Ramazan është muaji në të cilin shumica e besimtarëve myslimanë, përveç agjërimit, kryejnë edhe shtyllën e tretë të Islamit – dhënien e zekatit. Prandaj vendosëm t'i kujtojmë besimtarët me këtë hutbe xhuma të përkushtuar pikërisht këtij rregulli me qëllim që ata ta kuptojnë seriozitetin dhe rëndësinë e tij!

RREGULLAT RRETH ZEKATIT

Pas falënderimit për Allahun dhe dërgimit të salavateve mbi Profetin e Tij, në këtë hutbe të sotme filloj të flas për rregullat e kushteve të Islamit, domethënë për zekatin – shtylla e katërt e Islamit. Në arabisht, fjala zekat ka kuptimin e rritjes dhe shtimit, prandaj thuhet: „Zeka ez-zeru“ që do të thotë, fara u rrit.

Në Sheriat, zekati nënkupton të drejtën që është detyrim të ndahet nga pasuria që arrin një sasi të caktuar, nën kushte të caktuara dhe t’i jepet një grupi të përcaktuar njerëzish.

Rregullat e zekatit dhe dëshmitë për të

Zekati është një nga pesë shtyllat kryesore të Islamit, shtylla më e rëndësishme e Islamit pas dëshmisë së besimit (Shehadetit) dhe faljes (Namazit).

Allahut i Lartësuar thotë: „Falni namazin dhe jepni zekatin.“ (El-Bekare, 43) Po ashtu thotë: „Merr nga pasuria e tyre zekatin e tyre dhe me të i pastron ata.“ (Et-Tevbe, 103)

Profeti i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, tha: „Islami është ngritur mbi pesë shtylla: Dëshmia se nuk ka zot tjetër të vërtetë përveç Allahut dhe se Muhammedi është i Dërguari i Allahut, falja e namazit, dhënia e zekatit, kryerja e haxhit dhe agjërimi në Ramazan.“ (Muttefekun alejhi)

Kur dërgoi Mu’az bin Xhebeli në Jemen, Profeti i Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, i tha: „Thirr ata të dëshmojnë se nuk ka zot tjetër të vërtetë përveç Allahut dhe se unë jam i Dërguari i Allahut; nëse ju përgjigjen, njoftoji ata se Allahu u ka urdhëruar pesë namaze në ditë dhe natë. Nëse edhe në këtë u përgjigjen, njoftoji ata se Allahu u ka urdhëruar të ndajë zekatin nga pasuria e tyre, që merret nga të pasurit dhe jepet të varfërve të tyre.“ (Muttefekun alejhi)

Schientistët islamë kudo dhe në çdo kohë bien dakord se detyrimi për dhënien e zekatit është obligim.

Mos-plotësimi i këtij detyrimi është i ndaluar me forcë dhe do të thotë shembja e kësaj feje madhështore. Për mos-dhënien e zekatit ka dënim në këtë dhe në botën tjetër. Në këtë botë, pengimi i shiut. Muhammedi, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, tha:

وَلَمْ يَمْنَعُوا زَكَاةَ أَمْوَالِهِمْ، إِلاَّ مُنِعُوا الْقَطْرَ مِنَ السَّمَاءِ، وَلَوْلاَ الْبَهَائِمُ لَمْ يُمْطَرُوا

„Njerëzit sa herë që lënë pas dore dhënien e zekatit nga pasuria e tyre, Allahu atyre për këtë do t’ua ndalë shiun. E po të mos ishin bagëtitë, nuk do të binte shi.“ (Hadith sahih, Bejheki, Ibn Maxhe, Bezzar)

Sa i përket dënimit në botën tjetër, Allahu xh. sh. thotë:

وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلاَ يُنفِقُونَهَا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَبَشِّرْهُم بِعَذَابٍ أَلِيمٍ يَوْمَ يُحْمَى عَلَيْهَا فِي نَارِ جَهَنَّمَ فَتُكْوَى بِهَا جِبَاهُهُمْ وَجُنُوبُهُمْ وَظُهُورُهُمْ هَذَا مَا كَنَزْتُمْ لأَنفُسِكُمْ فَذُوقُواْ مَا كُنتُمْ تَكْنِزُونَ

„Atë që mbledhin ari dhe argjend dhe nuk i shpenzojnë në rrugën e Allahut, lajmojini me dënim të hidhur, në Ditën kur do të ngrohen me to në zjarrin e Xhehennetit dhe do të shkrijnë me to ballët e tyre, anashkaluar dhe shpinë. Kjo është ajo që i keni mbledhur për vetvete; provoni atë që keni grumbulluar.“ (Et-Tevbe, 34-35)

Në të njëjtën kuptim është hadithi i Profetit të Allahut, sal-lallahu alejhi ve sel-lem, ku thotë:

مَنْ آتَاهُ اللَّهُ مَالًا ، فَلَمْ يُؤَدِّ زَكَاتَهُ ، مُثِّلَ لَهُ مَالُهُ يَوْمَ الْقِيَامَةِ شُجَاعًا أَقْرَعَ ، لَهُ زَبِيبَتَان ، يَأْخُذُ بِلِهْزِمَتِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ، ثُمَّ يَقُولُ : أَنَا مَالُكَ ، أَنَا كَنْزُكَ

„Kushdo që Allahu i jep pasuri, e nuk e jep zekatin e saj, në Ditën e Gjykimit pasuria e tij do të bëhet gjarpër i madh helmues me njolla të zeza mbi sytë e tij; ai do ta kapë atë rreth qafës dhe pastaj do ta marrë me gojë dhe do t’i thotë: 'Unë jam pasuria jote, unë jam pasuria jote!'“ (Buhariu)

Urtësitë e dhënies së zekatit

Në dhënien e zekatit ka shumë përfitime, si për atë që jep, ashtu edhe për atë që e merr. Disa nga ato përfitime janë:

1 – Me dhënien e zekatit plotësohet një nga shtyllat e Islamit, fe që është garanci për lumturinë njerëzore në këtë botë dhe në atë tjetër.

2 – Dhënia e zekatit i afron njeriun me Allahun, subhanahu ve teala; ndikon në shtimin e imanit, përkundrazi, dhënia e zekatit është një dëshmi për iman – sepse zekati quhet edhe sadaka, një fjalë që ka lidhje me sidk – sinqeritetin, dhe kështu zekati pasqyron sinqeritetin e besimit te një njeri.

3 – Në dhënien e zekatit janë shumë shpërblime nga Allahu i Lartësuar. Ai thotë: „Allah shkatërron kamatën dhe e shumëfishon sadakanë.“ (El-Bekare, 276) Gjithashtu thotë: „Dhe paratë që i jepni që të shumohen me paratë e të tjerëve, tek Allahu nuk do të shumohen, por dhënia e zekatit që e kryeni duke dashur fytyrën e Allahut – për ta do të shumëfishohen veprat e mira.“ (Er-Rum, 39)

4 – Me zekatin pasuria pastrohet dhe Allahu bekon pasurinë që mbetet.

5 – Ai që jep zekat pastrohet nga lakmia dhe vorbulla, mëkati dhe veprat e këqija, sikurse thotë i Dërguari sal-lallahu alejhi ve sel-lem: „Sadaka fik veprat e këqija ashtu si uji fik zjarrin.“ (Ibnu Hibban, sahih) Gjithashtu, besimtari mësohet t’i ndajë pasurinë në rrugën e Allahut.

6 – Me zekatin plotësohen nevojat e myslimanëve të varfër.

7 – Me zekatin forcohen marrëdhëniet vëllazërore midis myslimanëve, përhapet dashuria dhe ndërgjegjja për ndihmë reciproke; kur myslimani i pasur ndaj të varfërit besimtar i jep zekat, është e pamundur që në zemrën e këtij të varfërit të gjendet xhelozi apo urrejtje ndaj të pasurit.

8 – Me dhënien e zekatit besimtari falënderohet ndaj Allahut të Lartësuar për dhuntitë e pasurisë që i është dhënë.

Kush është i detyruar të japë zekat?

Çdo besimtar mysliman që plotëson kushtet e mëposhtme detyrohet të japë zekat:

1 – Islam, domethënë të jetë mysliman. Nuk pranohet zekati nga jomyslimanët, pasi zekati është adhurim që pranohet vetëm nga myslimanët.

2 – Posedimi i nisabit – një kufi i caktuar i pasurisë, pas të cilit njihet detyrimi për dhënien e zekatit.

3 – Pasuria ta mbajë këtë sasi për një vit hënor. Profeti i Allahut, sallallahu alejhi ve sellem, tha: „Nuk ka zekat mbi pasurinë derisa ajo të kalojë një vit.“ (Ibnu Maxhe dhe të tjerë; shejh Albani e ka vlerësuar sahih në Irvaul-galil, 787)

Rregulli për atë që mohon detyrimin e zekatit ose nuk e jep për shkak të lakmisë

Ai që e mohon me dijeni detyrimin e dhënies së zekatit, pa detyrim, bëhet jobesimtar. Nëse e mohon për padije, sepse nuk e di obligimin, për shkak se ka rritur larg vendit ku flitet për fenë, ai nuk ndalon të jetë mysliman me atë veprim, por duhet t’i mësohet për këtë detyrim.

Ai që nga lakmia nuk jep zekat, por pranon se detyrimi ekziston, mos-dhënia nuk e bën jobesimtar; sepse Profeti sal-lallahu alejhi ve sel-lem duke folur për atë që grumbullon ari dhe argjend e nuk i jep në rrugën e Allahut, pas dënimit në Ditën e Gjykimit ai do të shkojë ose në Xhenet ose në Zjarr. Nëse do të ishte jobesimtar me atë vepër, Xheneti nuk do të ishte aspak mundësi. Por nëse ka autoritet sheriatik, ai mund të detyrohet të japë zekatin, edhe me forcë, sepse zekati i tij është e drejtë e të tjerëve.

Pasuria për të cilën jepet zekati

Zekati jepet për disa kategori të caktuara pasurie: ari dhe argjendi, drithërat dhe prodhimet e tokës, bagëtitë dhe mallrat tregtare.

Për arin jepet 2.5% nëse është më shumë se 91.6 gramë, dhe për argjendin po ashtu 2.5% nëse është më shumë se 641.5 gramë, pas një viti.

Për para që arrijnë nisabin, që këtë vit është 3090 euro, pasi kjo apo shumama më e madhe kalon një vit, jepet 2.5% për zekat.

Për prodhimet e tokës jepet 5% nëse toka është vaditur me ujë (ujitje artificiale), nëse është ujitur nga shiu apo lumi, atëherë 10%. Nëse kombinohen të dyja, jepet 7.5% nëse shuma e prodhimit arrin mbi 612 kilogramë.

Për bagëtitë, Profeti i Allahut, sallallahu alejhi ve sellem, tha: „Nuk ka pronar të deveve, lopëve dhe dhive që nuk jep zekat, derisa në Ditën e Kijametit ato të jenë më të mëdha dhe të qelqtë, do ta thyejnë me brirët e tyre, do ta mbysin me këmbët e tyre. Kur të shterrojë e fundit, do t’i kthehet e para, dhe kështu derisa të bëhet gjyqi midis njerëzve.“ (Muslim)

Bagëtitë duhet të jenë në numër të caktuar: të paktën 5 deve, 30 lopë dhe 40 dhi. Këto shifra duhet të mbahen gjatë gjithë vitit. Bagëtitë duhet të jenë në kullota gjatë gjithë vitit ose një pjesë të konsiderueshme të tij, dhe duhet të jenë për lëngatim, jo për punë apo tregti.

Sa i përket mallrave tregtare, Allahu i Madhëruar thotë: „O besimtarë, jepni nga mallrat e mira që keni fituar.“ (El-Bekare, 267)

Mallrat tregtare përfshijnë çdo gjë që është përgatitur dhe caktuar për tregti: apartamente, makina, mallra tregtare etj. Pasi të bëhet inventari vjetor dhe të caktohet vlera e tanishme e mallrave, dhe nëse është në sasi që kalon nisabin në ari ose argjend, është detyrë të jepen 2.5%, pavarësisht nga çmimi aktual i mallrave.

Imam Abu Hanifa dhe juristët e shkollës së tij mendojnë se është obligim të jepet zekati edhe për mjaltë. Abu Hanifa mendon se nuk është e nevojshme nisabi dhe duhet të ndahet një e dhjeta e mjaltit, pa pasur rëndësi sasia.

Sa u përket zekatit mbi bizhuteri, mendimi më i saktë është se gruaja është e detyruar ta japë nëse kapërcehet sasia e bizhuterive. Sipas hadithit të transmetuar nga Abdullah bin Amr bin As r.a., një grua erdhi tek Profeti, sal-lallahu alejhi ve sellem, së bashku me vajzën e saj. Në duar, vajza kishte dy byzylykë ari. Profeti pyeti: „A jep zekat për këto byzylyqe?“ Ajo u përgjigj: „Jo."

أأَيَسُرُّكِ أَنْ يُسَوِّرَكِ اللَّهُ بِهِمَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ سِوَارَيْنِ مِنْ نَارٍ ؟

„A do të jesh e lumtur që Allahu të vesh me to dy byzylyqe zjarri në Ditën e Kijametit?“ – e pyeti përsëri Profeti. Në atë moment, gruaja i hodhi byzylyqet dhe tha: „Këto tashmë janë të Allahut dhe të Dërguarit të Tij.“ (Hasen) (Komisioni i Përhershëm për Fetva)

Në fund, vëllezër të dashur, do të përmendim kategoritë që kanë të drejtë ta marrin zekatin. Këto kategori i ka përcaktuar vetë Allahu xh. sh., pa pranuar vendimin e askujt tjetër. Në këtë kuptim transmetohet hadithi ku një burrë i tha Profetit: „Jep mi një pjesë të zekatit!“ Profeti a.s. i tha: „Allahu nuk është i kënaqur me vendimmarrjen e asnjë besimtari apo tjetër në çështjet e zekatit, prandaj e ka caktuar vetë dhe e ka ndarë në tetë pjesë. Nëse ti i përket njërës prej tyre, do të marrësh të drejtën tënde.“ (Ebu Davud)

Këto tetë kategori përmenden në kapitullin e nëntë të Kur’anit:

إِنَّمَا الصَّدَقَاتُ لِلْفُقَرَاء وَالْمَسَاكِينِ وَالْعَامِلِينَ عَلَيْهَا وَالْمُؤَلَّفَةِ قُلُوبُهُمْ وَفِي الرِّقَاب وَالْغَارِمِينَ وَفِي سَبِيلِ اللَّهِ وَابْنِ السَّبِيلِ فَرِيضَةً مِّنَ اللَّهِ وَاللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ

„Zekati është vetëm për të varfërit dhe të vendosurit në nevojë, për ata që e mbledhin atë, për zemrat që duhen prekur, për lirimin e skllevërve, për borxhlinjtë, për rrugën e Allahut dhe për udhëtarin e rrugës – është detyrim nga ana e Allahut! Allahu e di dhe është i urtë.“ (Et-Tevbe, 60)

Zekati nuk jepet për jomyslimanë apo mëkatarë të mëdhenj, përfshirë ata që lënë namazin ose marrin Islamin me të lehtë si lojë. Për saktësinë e zekatit nevojitet nijet (qëllimi), i cili është i mjaftueshëm me zemrën. Nuk është e lejuar që dikush të japë tepricën pa niyet zekati e pastaj të thotë nuk është zekat.

Në Kur’anin në sure Fushilet, Allahu thotë se ata që nuk japin zekat dhe nuk besojnë në Ditën e Gjykimit janë politeistë.

Një dijetar i njohur thotë: „Në rrethanat tona, prioritet për dhënien e zekatit është kategoria ‘Për nevojat e përgjithshme të shoqërisë islame’, që do të thotë dhënia në Fi Sebilillah.“ Komentatori i njohur i Kur’anit Rashid Rida thotë: „Dhënia në rrugën e Zotit do të thotë dhënia për nevojat e përgjithshme që përfaqësojnë themelin në komunitetin fetar dhe shoqëror."

Më tej i njëjti komentator thotë: „Në kohën tonë shpesh është më e nevojshme dhënia e zekatit dhe sadakatu-l fitrit për nevojat e arsimit dhe përgatitjes së njerëzve që do të përkufizojnë dhe shpjegojnë të vërtetat islame...“

Vëllezër të dashur, këto ishin rregullat e zekatit, të cilat duhet t’i njohim mirë që ta kthejmë Allahut të drejtën që i takon, sepse njerëzit mund t’i mashtrojmë, por Allahun aspak. Prandaj, le të ulëm letër dhe laps, apo kalkulator në dorë dhe llogaritim, dhe sinqerisht, ta japim zekatin tonë dhe ta pastrojmë pronën tonë dhe t’i ndihmojmë ata që kanë nevojë.

Në fund, dëgjojmë një shembull që lidhet me zekatin dhe vepra të tjera të rëndësishme fetare:

Shejh Abdulkerim el-Mushejkih rrëfen: „E mbaja një ligjëratë me temë „Fuqia dhe mundësia e Allahut“. Pas ligjëratës më u drejtua një motër duke më pyetur: ‘O shejh, një dhimbje e madhe më ka munduar! Para tre vjetësh u martova dhe bashkëshorti im u largua jashtë shtetit (Arabia Saudite). Kur u kthye ishte i infektuar me sëmundjen. Pas tre muajsh martese u lodha shumë dhe u sëmura. Pasi shkova në spital, më bënë analiza gjaku mua dhe bashkëshortit, dhe u konstatua se edhe unë isha e infektuar me sëmundjen që ma kishte bartur burri im.’"

Në vazhdim:

Ajo thotë: „Falë Allahut, shejh, kemi rrugëtuar shumë vite dhe vende në kërkim të ilaçit për këtë sëmundje, dhe u betova që kemi harxhuar një milion e pesëqind mijë riyal duke kërkuar kurë, por nuk e gjetëm. Por ti në ligjëratën tënde fole për fuqinë e Allahut!"

Shejh e ktheu përgjigjen: „Po, unë fola për fuqinë e Allahut dhe jam i bindur në atë (La ilaha illallah wahdahu la sherika lahu, lahu-l-mulku ve lahu-l-hamdu ve huve ‘ala kulli shejin kadir)."

Shejh i tha: „Ia kërkoj zotërisë tuaj që të dy t’i përmbaheni katër pikave!“

Ajo: „Trego, shejh, çfarë duhet të bëjmë?“

Së pari: Përpiquni të jeni gjatë gjithë javës në abatdh në çdo moment; deri edhe gjatë gjumit. Kur të humbisni abatdhin merrni të ri.

Së dyti: Sa herë që iu kujtohet sëmundja thuaj Allahut ato fjalë të dashura: Subhanallah, Elhamdulillah, La ilaha illallah, Allahu Ekber – përsëritini 50-60 herë në ditë.

Së treti: Praktikoni hadithin: „Ruani pasurinë me zekat, shëroni të sëmurët me sadaka, dhe përballoni testimet me dua.“

Së katërti: Lartësoni dhe madhëroni shumë Allahun. Në hadith thuhet: „O ummeti i Muhamedit, nuk ka kush e do të lavdërohet më shumë përveç Allahut.“ (Buhari, Muslim)

Shejh thotë: „Pas katër ditësh ajo më tha: ‘O shejh, ndjehem më mirë dhe më e qetë, lutuni Allahut për mua!’"

Shejh i tha: „Je e qetë dhe e lidhur me Allahun, lutju Allahut për ne!“

Shejh thotë: „Pas pesë apo gjashtë ditësh më dërgoi mesazh ku tha: O shejh, na telefonuan nga spitali, shkova me bashkëshortin tim, doktori që na mbikëqyrte mori mostra gjaku dhe pas 15 minutash u kthye me rezultatet dhe tha: Uluni, dua t’ju qetësoj dhe t’ju them se me betimin tim në Allah, asnjë gjurmë sëmundje nuk gjendet në trupat tuaj."

La ilaha illallah, pas pesë ditësh, me katër pika, u shëruan nga sëmundja e rrezikshme.

Lutem Allahun ta pranojë agjërimin, faljen dhe leximin tonë të Kur’anit, të pastrojë zemrat tona nga mllefi, urrejtja, lakmia dhe xhelozia, dhe të pastrojë pasurinë tonë nga të ardhurat e paligjshme, dhe me dhënien e zekatit të rrisë begatinë. Amin.

Arif ef. Ramadani