Çdo fshat gjithmonë ka pasur njerëz për të cilët puna kryesore ishte të merreshin me jetën e të tjerëve. Dhe kur s’kishin çfarë të tregojnë, dinin edhe të trillojnë, vetëm që dita të mos kalonte pa emrin e të tjerëve në gojë.

Më shpesh në shënjestër ishin pikërisht ata që i shikonin punët e veta, që fitonin nderin dhe nuk kishin kohë për t’u marrë me jetët e të tjerëve.

E biseda, kur njëherë nis nga njëri te tjetri, rrallë mbetej siç ishte në fillim.

Por kishte edhe njerëz që nuk besonin në çdo fjalë dhe nuk jepnin gjykim lehtë për të tjerët. Njëri prej tyre ishte xhaxha Zulali, një nga ata të vjetër të Labunishtës që urtësinë nuk e morën nga librat, por nga jeta dhe njerëzit.

Edhe pse njëzet apo tridhjetë vjet më parë kishte shkuar në Strugë, mbeti i lidhur ngushtë me Labunishtë, me bashkëfshatarët e vet dhe me gjithçka që ndodhte mes tyre. I njihte njerëzit, familjet e tyre dhe shtëpitë e vjetra, por e njihte mirë edhe natyrën njerëzore.

E dinte se në çdo vend ka njerëz që më shumë merren me jetët e të tjerëve sesa me vetën. Njëri do thoshte diçka, tjetri do shtonte, tjetri do e përcillte sikur e kishte parë me sytë e vet — dhe kështu nga një bisedë e vogël kishte për të dalë e tëra një histori.

Për biseda të tilla xhaxha Zulali thoshte thjesht:

— Eh, nip, njerëzit janë kështu: nëse ke bisht, do ta presin; nëse nuk ke, do ta vënë.

Në ato pak fjalë kishte më shumë përvojë jetësore sesa duket në vështrim të parë.

Nëse njeriu ka ndonjë dobësi, gjithmonë do të gjendet dikush që ta vërejnë, ta theksojë dhe ta përhapë. E nëse nuk ka çfarë të gjejnë, do të ketë dikush edhe që di të shpikë diçka, vetëm për të pasur çfarë të flasë.

Prandaj nuk duhet njeriu të kalojë jetën duke u justifikuar para gjithkujt dhe duke u ndjekur për çdo fjalë.

Dinjteti ruhet me jetë të ndershme, me fytyrë të pastër dhe ndërgjegje të qetë.

Dhe kjo urtësi nuk është mësim vetëm për atë për të cilin flitet. Është mësim edhe për atë që flet, dëgjon dhe përcjell. Sepse përgjegjës nuk është vetëm ai që trillojnë, por edhe ai që pa u kontrolluar beson dhe përcjell bisedën përpara.

Njeriu më së miri mbron veten nga fjalët e të tjerëve me jetën e vet, e një komunitet njihët më së miri nga mënyra se si e ruan nderin e njerëzve të tij kur ata nuk janë prezent.

✍️ Jakup Kazimoski

Nga cikli: “Urtësitë e të vjetërve të Labunishtë”