Visoko iznad Struške polja, na 865 metara nadmorske visine, uzdiže se Labuništa — naselje koje danas broji preko 10.000 stanovnika, što ga čini gotovo ravnopravnim sa samim gradom Struga, koji ima oko 15.000 stanovnika.

U pisanim izvorima, Labuništa se prvi put pojavljuje 1544. godine, a ponovo je zabilježena i 1583. godine, što znači da gotovo pet stoljeća opstaje kao živi svjedok vremena. No, njena priča počinje mnogo ranije.

Iznad sela, kod lokaliteta Kalishta – Gradište, brda i danas čuvaju ostatke drevnih utvrđenja. Arheološki nalazi — kameni i metalni noževi, vrčevi, crepovi i stari rimski grobovi — svjedoče o civilizacijama koje su ovdje živjele, trgovale i branile se vijekovima. Lokalni legendi pričaju i o staroj kovnici zlata, skrivenoj negdje ispod kamenih padina, priči koja i danas hrani mistiku ovog kraja.

Najdublja tajna, ipak, krije se u samom imenu. Istoričari smatraju da Labuništa najvjerovatnije nosi svoje ime kao daleki odjek od antičke tvrđave Albanopolis, označene na starim kartama Ptolomeja. Tokom vijekova, kroz jezičke promjene, Alban → Labun, ime se prenosilo sa generacije na generaciju, sve dok se nije ukorijenilo u današnji oblik — Labuništa.

U makedonskom i širem slovenskom govoru, ovakve promjene nisu rijetke. Posebno je važna zamjena završetka -ан u -ун, što je dalo lokalni, slovenski oblik antičkom korijenu. Tako je iz starog Alban, kroz vijekove govorne adaptacije, formiran korijen Labun.

Drugi dio imena — „-ишта“ — stari je slovenski nastavak koji označava mjesto, prostor ili naselje. Često se koristio za mjesta povezana sa nekom građevinom, utvrđenjem ili staništem.

Tako ime Labuništa može da se shvati kao:

„mjesto Labuna“ iliti „mjesto gdje je bila stara tvrđava Albanopolis“

Iznad visokih labuništanskih jezera Lokvi, na 1908 metara, i danas prolazi trasa drevnog rimskog puta Via Egnatia. Ovaj put nekada je povezivao Drač, Solun i Carigrad, pretvarajući ovaj kraj u važnu raskrsnicu između istoka i zapada. Svaki korak po tim kamenim stazama danas je korak kroz istoriju.

U srcu sela, vrijeme nastavlja da govori kroz svetilišta. Veličanstvena džamija Mehmed Ali Paše, izgrađena 1794. godine, čuva duhovni ritam Labuništa više od dva vijeka. Kasnije, 1898. godine, izgrađena je i prva Donja džamija, dok je crkva Sv. Nikola podignuta 1856. godine.

I u novijoj istoriji, Labuništa ostaje centar života u regionu. Dana 17. novembra 1996. godine, ponovo postaje sjedište svoje opštine, status koji nosi do 12. aprila 2004. godine. Ali i mnogo ranije, kroz različite istorijske periode, ovo mjesto bilo je administrativno srce Drimkola.

Labuništa nije samo naselje.

Ona je živa hronika antičkih puteva, legendi, duhovnosti i istrajnosti — mjesto gdje svaki kamen ima priču, a svaki put vodi ka nekom davno zaboravljenom vremenu.