Struga Ovası’nın yükseklerinde, deniz seviyesinden 865 metre yükseklikte, Labuništa yükseliyor — bugün 10.000’den fazla nüfusu olan bir yerleşim yeri, bu da onu yaklaşık 15.000 nüfuslu Struga şehriyle neredeyse eşit kılıyor.

Yazılı kaynaklarda Labuništa ilk kez 1544 yılında görünür ve 1583 yılında tekrar kaydedilmiştir ki bu, yaklaşık beş asırdır zamanın yaşayan bir tanığı olarak var olduğu anlamına gelir. Ancak hikayesi çok daha önceleri başlar.

Köyün yukarısında, Kalishta – Gradište mevkiinde, tepeler bugün bile eski tahkimatların kalıntılarını koruyor. Arkeolojik izler — taş ve metal bıçaklar, testiler, kiremitler ve eski Roma mezarları — burada yaşayan, ticaret yapan ve yüzyıllarca kendini savunan medeniyetlerden bahsediyor. Yerel efsaneler ayrıca taş yamaçların altında bir yerde saklı olan eski bir altın döküm atölyesinden söz eder; bu hikaye bugün bile bu bölgenin mistisizmini besliyor.

En derin sır yine isminin kendisinde saklı. Tarihçiler, Labuništa’nın adını antik kaleden gelen uzak bir yankı olarak taşıma ihtimalinin yüksek olduğunu düşünüyorlar: Ptolemy’nin eski haritalarında işaretlenen Albanopolis. Yüzyıllar boyunca dil değişimleriyle, Alban → Labun olarak isim nesilden nesile aktarıldı ve günümüz biçimi olan Labuništa olarak kök saldı.

Makedon ve geniş Slav konuşmalarında bu tür değişiklikler nadir değildir. Özellikle -ан sonunun -ун ile değiştirilmesi önemlidir ki bu antik köke yerel, Slavca bir biçim vermiştir. Böylece eski Alban’dan, yüzyıllar süren konuşma adaptasyonları sonucu Labun kökü oluşmuştur.

İsmin ikinci kısmı olan „-ишта“ eski bir Slav eki olup yer, alan veya yerleşim anlamına gelir. Genelde bir yapı, tahkimat ya da konutla ilişkili yerler için kullanılırdı.

Böylece, Labuništa ismi şu şekilde anlaşılabilir:

„Labun’un yeri“ veya „eski Albanopolis kalesinin bulunduğu yer“

Labuništa’nın yüksek gölleri Lokvi’nin üzerinde, 1908 metre yükseklikte, antik Roma yolu Via Egnatia’nın güzergahı bugün de geçmektedir. Bu yol bir zamanlar Dıraç, Selanik ve İstanbul’u birbirine bağlıyor, bu bölgeyi doğu ile batı arasında önemli bir kavşak haline getiriyordu. O taşlı patikalardaki her adım bugün tarihte bir yürüyüştür.

Köyün kalbinde, zaman kutsal yerler aracılığıyla konuşmaya devam eder. 1794 yılında inşa edilen görkemli Mehmed Ali Paşa Camii, iki yüzyıldan fazla süredir Labuništa’nın ruhani ritmini korur. Daha sonra, 1898 yılında, ilk Aşağı Camii inşa edilmiş, 1856 yılında ise Aziz Nikola Kilisesi yükselmiştir.

Daha yakın tarihte de Labuništa bölgedeki yaşamın merkezi olmaya devam ediyor. 17 Kasım 1996’da yeniden kendi belediyesinin merkezi oldu ve bu statüyü 12 Nisan 2004 tarihine kadar taşıdı. Ancak çok daha öncelerden, farklı tarihsel dönemlerde, burası Drimkol’un idari kalbi olarak işlev görüyordu.

Labuništa sadece bir köy değildir.

O, antik yolların, efsanelerin, maneviyatın ve direncin yaşayan bir kroniğidir — burada her taşın bir hikayesi, her patikanın unutulmuş bir zamana açılan bir yolu vardır.