Labunista'nın eski sakinleri arasında gurbetçilik geleneği derin ve uzak köklere sahiptir. Hatırlanan ve anlatılan zamanlardan beri, Labunista sakinleri arasında evlerinden ve ailelerinden uzaklara gidip iş ve daha iyi bir yaşam arayan insanlar olmuştur.

Bu, geçen yüzyılın yetmişli yıllarından çok önceydi; o yıllarda Labunista'da gurbetçilik hızla yayılmış ve çok sayıda mahalle sakini Almanya'ya veya eski Yugoslavya'nın farklı bölgelerine iş için gitmiştir. Özellikle birçoğu Slovenya'da yerleşmiş ve zamanla buralar Labunista halkı için en önemli gurbet destinasyonlarından biri haline gelmiştir.

Ancak gurbet yolları çok daha önceleri de varmış. Yaşlılar, Labunista'dan insanların Belgrad'a ve Vlaşko'ya — yani bugünkü Romanya topraklarına — para kazanmak için gittiklerini, hatta bazı bireylerin gelir peşinde Anadolu ve Persa'ya, yani bugünkü Türkiye ve İran topraklarına kadar gittiklerinden bahseder.

Nereye giderlerse gitsinler, bilinen bir şey vardı: gurbetçinin parası ağır paraydı. Arkasında zahmetli iş, özveri, yalnızlık ve uzun günler vardı, vatanından uzak geçirdikleri günler.

Özellikle ayrılıklar zordu. Aileler oğullarını uğurluyor, çocuklar babalarından mahrum kalıyor ve eşler aylarca, bazen daha uzun süre ayrılarak yaşıyorlardı. Evdekiler ise bekleyiş içindeydi — ne zaman bir mektup gelir, ne zaman haber alınır ve en çok da gurbetçinin tekrar evine döneceği günün hayaliyle.

Ama ebeveynlerin kaygısı sadece çocuklarının sağlık ve güvenliği değildi. Daha çok, yanlış yola sapmamalarından, daha fazla kazanç hırsına kapılmamalarından ve ailelerinden ve memleketlerinden uzaklaştıklarında kim olduklarını ve hangi aileden geldiklerini unutmamalarından endişe duyuyorlardı.

Bu yüzden ayrılık esnasında ebeveynlerin tavsiyesi neredeyse hep aynıydı: geride bıraktıkları aileyi, eşleri ve çocukları unutmamak; neden gittiklerini ve kimler için çaba harcadıklarını unutmamak; ve asla yabancıların ve paranın onları evlerinden getirdikleri değerlerden uzaklaştırmasına izin vermemek.

Bugün de görüyoruz ki, bu ebeveyn tavsiyesine kulak verip kötü yollardan uzak duran, kazancın onları evlerinden getirdikleri değerlerden uzaklaştırmasına izin vermeyen birçok kişi zamanla ilerlemiş ve huzurlu, saygın bir hayat kurmuştur. Onların dürüst kazancı yalnızca kendilerine değil, ailelerine de iyilikler getirmiş ve emek, düzen, saygı ve bereket izi bırakmıştır.

Ama tüm öğütlerin üstünde, en büyük vasiyet biriydi: haram kazançtan korunmak.

Yaşlılar iyi bilirlerdi ki, yasaklı ve dürüst olmayan yollardan kazanılanın içinde gerçek hayır yoktur. Çünkü önemli olan eve ne kadar para getirildiği değil, paranını nasıl kazanıldığı ve hangi vicdanla eve sokulduğudur.

Bu yüzden ayrılırken sık sık söylerlerdi:

"Evlat, az da olsa olsun, yeter ki bereketli olsun."

Bu kısa cümlede bir hayat felsefesi saklıydı: az ama dürüst ve huzurlu bir yaşam, bol ama hayırsız, huzursuz ve bereketsiz bir yaşamdan daha iyidir.

Zaman değişti, gurbet yolları kolaylaştı, mesafeler kısaldı. Ama insan bugün de aynı sınavla karşı karşıya: her ne pahasına olursa olsun daha çok mu seçecek yoksa az ama dürüst ve rahat vicdanla mı?

Labunista'nın yaşlıları belki büyük okullara gitmemişti ama hayat okulunu biliyorlardı. Her şeyin eve kaç para getirdiğiyle değil, nasıl kazanıldığı, kendinden ne korunduğu ve aileye nasıl dönüldüğüyle ölçüldüğünü biliyorlardı.

Bu yüzden onların sözü:

"Evlat, az da olsa olsun, yeter ki bereketli olsun"

sadece bir kazanç öğüdü değildi. O, hayata verilen bir emanetti — insanın daha fazlası için koşarak kendini kaybetmemesi, onurunu para için satmaması ve evine hayırsız ve bereketsiz bir şey getirmemesi için.

Az olsun — ama dürüst, hayırlı ve bereketli olsun.

Labunista'nın yaşlılarının bu öğüdü gelecek tüm nesiller için de bir vasiyet olarak kalsın, doğup büyüdükleri yeri bırakıp daha iyi bir yaşam arayışına çıkanlar için, hayat nereye götürürse götürsün.

Çünkü bu öğüt sadece bir zaman ve nesle ait değildir. Bu, zamansız bir vasiyettir: dürüst kazanç, temiz vicdan ve bereket, gerçek mutluluğun, huzurun ve her ailenin refahının temelidir.

✍️ Yakup Kazimoski

"Labunista'nın Yaşlılarının Hikmetleri" serisinden