Eski Labunista sakinleri yüksek öğrenim imkanına sahip değildi. Hayat onları erken yaşta okula değil, işe yönlendirdi. Ancak aralarında doğal zekaya, parlak düşünceye ve hayat bilgeliğine sahip insanlar vardı ki onlardan çok şey öğrenilebilirdi.

Köyde düzenli olarak günlük gazeteleri okuyan ve böylece ülkedeki ve dünyadaki olaylardan iyi haberdar olan birkaç kişi vardı. Uzun kış gecelerinde, evler sohbet, dostluk ve deneyim paylaşımı için bir araya geldiğinde, genellikle sözün lideriydiler. Hem yaşlılar hem gençler anlattıklarını dikkatle dinlerdi.

Ama bugün olduğu gibi, her zaman tartışmaya hazır ve konu hakkında yeterince bilgisi olmayana rağmen karşı çıkmaya meyilli biri çıkardı. Bazıları için gerçeği öğrenmekten çok son sözü söylemek daha önemliydi.

O bilge Labunista sakinlerinden biri Hacı Mersim’di. Düzenli olarak gazete okur ve eski zamanlardan pek çok olay ve hikaye bilirdi. Neredeyse uğradığı her evde dünya olayları veya geçmiş insan ve zamanlar hakkında yeni bir şey anlatırdı. Sözleri sadece ilginç değil, aynı zamanda öğreticiydi.

Çoğu onu memnuniyetle dinlerken, bazen hemen karşı çıkıp tartışma arayan kendinden emin "yarı okur-yazar" biri çıkardı.

Hacı Mersim uzun tartışmaları sevmezdi, özellikle de asla haklı olamayabileceğini kabul etmeyen inatçı insanlarla boş polemikalardan çekinirdi. Boşa geçen zaman ve bozulmuş iç huzur dışında bir şey kazandırmayan tartışmaların farkındaydı.

Bu yüzden sohbetin anlamsız bir atışmaya dönüşeceğini hissettiğinde sadece hafifçe gülümser ve birkaç kelimeyle tartışmayı bitirirdi:

"Okuryazar değilim."

Bu kısa cümleyle cehaletini itiraf etmiyor, bilgelik gösteriyordu. Öğrenimini kanıtlamak yerine huzurunu korumayı daha önemli görüyordu. Her tartışmanın cevaplandırılmaya değer olmadığını ve bazen en büyük zaferin anlamsız bir tartışmaya girmemek olduğunu biliyordu.

İşte bu yüzden bu üç kelime eski Labunista sakinlerinin en güzel bilgeliklerinden biri olarak hatırlandı. Gerçek bilgelik her zaman daha fazlasını söylemek değil, ne zaman susmanın daha iyi olduğunu bilmektir.

Belki de bu, geçmiş ile bugünün arasındaki farkın en iyi görüldüğü yerdir.

Eskiden gerçekten bilge ve bilgili insanlar, Hacı Mersim gibi, alçakgönüllülükle “Okuryazar değilim” diyebilirlerdi. Bu, gerçekten okuma yazma bilmedikleri için değil, bilgeliklerini kavga ile kanıtlamanın ve her tartışmada kazanmanın onur olmadığını bildikleri içindi.

Bugün ise bu tür davranışların daha sık tanıkları oluyoruz. Gerçekten bilgi ve onur sahibi olanlar çoğunlukla geri çekilir, sessizce konuşur ve sürekli kanıtlamaya ihtiyaç duymazlar.

Diğer yandan, az bilgiyle ama çok kendine güvenle en uzman, en yetkili ve en yetenekli gibi görünenlerin sayısı az değildir. Bazen tam da bu tip insanlar en yüksek sosyal ve siyasi görevlere kadar yükselir; ses yüksekliği bilginin, kendine güven bilgelikten daha önemli hale gelmiştir.

Eski Labunista sakinleri bize bir insanın ne kadar çok kendi hakkında konuştuğuyla değil, sözleri ve yapıtlarının ne kadar değerli olduğuyla ölçüldüğünü öğrettiler. Gerçek okuryazarlık sadece diplomalar ve okunmuş kitaplarda değil; alçakgönüllük, akıl, terbiyede ve bir insanın ne zaman konuşması gerektiğini, ne zaman onurlu bir şekilde sessiz kalması gerektiğini bilmektir.

Belki de bu yüzden "Okuryazar değilim" ifadesi bugün her zamankinden daha bilgece geliyor. Çünkü bazen bilgelik işaretinin alçakgönüllülük olduğu, cehaletin ise bir insanın her şeyi bildiğine dair kesin inanç olduğu zamanlar vardır.

✍️ Yakub Kazimoski

"Eski Labunistalılardan Bilgelikler" dizisinden