Eski Labuniştalılar, iyi ustalar olarak bilinmelerinin yanı sıra zanaatlarıyla da meşhurdu. Zanaat atölyeleri sadece çalışma ve kazanç yerleri değil, aynı zamanda buluşma, sohbet ve dostluk mekânlarıydı.

Ara sıra köylüler orada toplanır, oturur, sohbet eder ve ilginç ya da güncel bir konu hakkında muhabbet açarlardı. Aralarında güzel muhabbet bağlayabilen çok yetenekli kişiler vardı. Onları dinlemek ilginçti, ayrıca sohbetlerden çoğu zaman bir şeyler öğrenilebilirdi.

Böyle meşhur bir zanaatkar da ađho Ljatif idi. Köyün merkezinde nalbant atölyesi vardı, köylüler atlarını ve eşeklerini nalbantlık için oraya getirirdi.

Özellikle Cuma günleri, Labunişte pazar günü olduğunda, atölyesi insanlarla dolup taşardı. Kimi hayvanını nalbant yaptırmaya, kimi sadece dinlemeye ya da güzel bir muhabbet etmeye gelirdi.

Akıllıca ve öğretici konuşmasını bilenler arasında, her zaman kendini zeki ve konuşkan göstermeye çok hevesli ama alametleri olmayan biri de bulunurdu.

Tüm bu sohbetlerin ev sahibi olarak ađho Ljatif, insanları ve onların konuşma becerilerini değerlendirebilme özel bir yeteneğe sahipti.

Uzun ve dolambaçlı bir konuşmanın ardından ona sorulduğunda:

— Ađho Ljatif, filan kişinin muhabbetini nasıl buldun?

Kısa cevap verirdi:

— Hiçbir şey. “Kodër në kodër.”

Yani:

„Tepe tepe."

Bununla demek istiyordu ki o kişi çok konuştu ama düzensiz ve bağlantısızdı — bir konuya başlar, sonra atlar, başka birine geçer, sonra başka birine, nereden başladığını ve nereye varmak istediğini anlamsız bırakırdı.

Böylece, eski Labuniştalılar arasında ađho Ljatif'in bu kısa ve esprili değerlendirmesi kaldı — ve ben de bu sözü kendisinden defalarca dinleme fırsatı buldum.

Uzun, kopuk ve her şeyi karıştıran bir konuşma yapıldığında, uzun analizlere gerek yoktu.

Yeterliydi ki denilsin:

“Kodër në kodër.”

Ve herkes bunun ne anlama geldiğini bilirdi.

Ađho Ljatif’in bu kısa lafı sadece muhabbeti iyi bağlayamayan birini alay konusu etmek değildi. İçinde eskilerin basit bir kuralı vardı: önemli olan ne kadar çok konuştuğun değil, ne söylediğin ve sözünün anlam, düzen ve amaç taşıdığıydı.

Bir zamanlar “Kodër në kodër” bir sohbet içinde konu konuyu atlıyordu anlamında kullanılırdı, bugün ise bu bilgelik belki daha da güncel. Çok konuşulan, daha çok yazılan bir dönemde yaşıyoruz, ve çoğu zaman sözler arasında öz kayboluyor. Özellikle kamusal alanda, sosyal medyada ve siyasette uzun konuşmalar duyuyoruz sonrasında insan şaşırıyor:

Aslında ne demek istedi?

Eski Labuniştalılar böyle konuşmalar için uzun analizlere girmezdi. Ađho Ljatif sadece iki kelimesi vardı:

“Kodër në kodër.”

Tepe tepe — çok söz, ama belli bir yol yok.

Belki de bu yüzden, bu eski Labunişte sözü bugün de bize hatırlatıyor ki bilgelik, konuşmanın uzunluğuyla değil, söylendiğinin ağırlığı ve açıklığıyla ve sadece gerçekten gerektiğinde ölçülü konuşma becerisi ile ölçülür.

✍️ Yakub Kazimoski

“Eski Labuniştalıların Bilgeliği” dizisinden